Όταν ήρθαν να πάρουν εμένα

Τα λόγια του Μάρτιν Νίμελερ γράφτηκαν για μια άλλη εποχή. Για μια από τις σκοτεινότερες περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας. Κι όμως, δεκαετίες αργότερα, εξακολουθούν να περιγράφουν με ανατριχιαστική ακρίβεια τον μεγαλύτερο κίνδυνο κάθε κοινωνίας: τη σιωπή εκείνων που πιστεύουν ότι αυτό που συμβαίνει στον διπλανό τους δεν τους αφορά.

Γιατί η Ιστορία έχει έναν παράξενο τρόπο να επαναλαμβάνεται. Όχι απαραίτητα με τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες συνθήκες ή τα ίδια γεγονότα. Αλλά με την ίδια αδιαφορία. Με την ίδια βολική ουδετερότητα. Με την ίδια ψευδαίσθηση ότι, όσο δεν αγγίζουν εμάς, τα προβλήματα των άλλων δεν είναι δικά μας προβλήματα.

Σήμερα, μια νέα γενιά σηκώνει το κεφάλι. Η Gen Z. Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε αλλεπάλληλες κρίσεις, που κληρονόμησε έναν κόσμο τον οποίο δεν διαμόρφωσε, αλλά καλείται να υποστεί τις συνέπειές του. Μια γενιά που αμφισβητεί, αντιδρά, διεκδικεί. Που αρνείται να αποδεχτεί ως φυσιολογικό οτιδήποτε της παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο.

Και απέναντί της βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η δική μας γενιά. Οι millennials.

Εμείς που μεγαλώσαμε με την υπόσχεση ότι, αν σπουδάσουμε, αν δουλέψουμε σκληρά, αν ακολουθήσουμε τους κανόνες, θα έχουμε μια καλύτερη ζωή από τους γονείς μας. Εμείς που ενηλικιωθήκαμε πιστεύοντας ότι ο κόσμος προχωράει μπροστά. Και που τελικά γνωρίσαμε οικονομικές κρίσεις, ανασφάλεια, διαψευσμένες προσδοκίες και μια πραγματικότητα πολύ διαφορετική από εκείνη που μας είχαν υποσχεθεί.

Ίσως γι’ αυτό έχουμε έναν λόγο παραπάνω να καταλάβουμε.

Γιατί αυτή η επανάσταση θα μπορούσε να είναι δική μας.

Θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς στους δρόμους. Εμείς που θα αμφισβητούσαμε όσα θεωρούνται δεδομένα. Εμείς που θα απαιτούσαμε να ακουστεί η φωνή μας.

Και, αν δεν είναι η δική μας γενιά, μπορεί να είναι η γενιά των παιδιών μας.

Αυτό είναι που οφείλουμε να σκεφτούμε προτού κουνήσουμε επικριτικά το δάχτυλο. Προτού χαρακτηρίσουμε τους νέους υπερβολικούς, ανώριμους, αφελείς ή επικίνδυνους. Προτού αναζητήσουμε δικαιολογίες για να παραμείνουμε θεατές.

Αν αύριο ήταν το δικό μας παιδί εκείνο που διεκδικούσε ένα καλύτερο αύριο, τι θα θέλαμε από την κοινωνία; Να το ακούσει ή να το φιμώσει; Να σταθεί δίπλα του ή να γυρίσει την πλάτη; Να προσπαθήσει να καταλάβει γιατί διαμαρτύρεται ή να το καταδικάσει επειδή τόλμησε να διαμαρτυρηθεί;

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε με κάθε σύνθημα, κάθε μέθοδο ή κάθε επιλογή της Gen Z. Η αλληλεγγύη δεν προϋποθέτει άκριτη αποδοχή. Προϋποθέτει όμως κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: να αναγνωρίζουμε το δικαίωμα μιας γενιάς να παλεύει για το μέλλον της, ακόμη κι όταν ο τρόπος με τον οποίο το κάνει δεν μας βρίσκει πάντοτε σύμφωνους.

Κυρίως, προϋποθέτει να μην ξεχνάμε ότι τα δικαιώματα δεν χάνονται όλα μαζί. Περιορίζονται λίγο λίγο. Κάθε φορά που θεωρούμε δικαιολογημένο να στερηθεί κάποιος άλλος κάτι που εμείς απολαμβάνουμε. Κάθε φορά που ανεχόμαστε μια αδικία επειδή δεν έχει ακόμη χτυπήσει τη δική μας πόρτα.

Και κάποια στιγμή, όταν η πόρτα αυτή χτυπήσει, μπορεί να είναι πολύ αργά.

Η δική μας γενιά βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια επιλογή. Μπορεί να βολευτεί στη θέση του παρατηρητή. Να αναπαράγει τη διαχρονική φράση «εμείς στην ηλικία σας δεν κάναμε έτσι». Να αντιμετωπίσει τη νεανική αμφισβήτηση ως ενόχληση και όχι ως ευκαιρία να αλλάξουν πράγματα.

Ή μπορεί να κάνει κάτι πολύ σημαντικότερο.

Να σταθεί δίπλα στη Gen Z. Όχι μπροστά της για να την καθοδηγήσει. Όχι απέναντί της για να την κρίνει. Αλλά δίπλα της για να τη στηρίξει.

Γιατί οι μεγάλες κοινωνικές αλλαγές δεν έγιναν ποτέ από ανθρώπους που περίμεναν να τους αγγίξει προσωπικά η αδικία για να αντιδράσουν. Έγιναν από ανθρώπους που κατάλαβαν ότι η ελευθερία του άλλου είναι και δική τους υπόθεση. Ότι η αξιοπρέπεια δεν έχει ηλικία. Ότι το μέλλον δεν μπορεί να χτιστεί πάνω στη σιωπή.

Δεν ξέρω αν η Gen Z θα καταφέρει να αλλάξει τον κόσμο. Δεν ξέρω αν η δική της επανάσταση θα πετύχει, αν θα διαψεύσει τις προσδοκίες ή αν θα σκοντάψει στα ίδια εμπόδια που συνάντησαν οι προηγούμενες γενιές.

Ξέρω όμως ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να της στερήσουμε την προσπάθεια.

Και ξέρω επίσης ότι, όταν τα παιδιά μας μάς ρωτήσουν κάποτε πού βρισκόμασταν όταν η δική τους γενιά προσπαθούσε να αλλάξει τα πράγματα, θα πρέπει να έχουμε μια απάντηση για την οποία δεν θα ντρεπόμαστε.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν συμφωνούμε με όλα όσα διεκδικούν οι νέοι.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα είμαστε εκεί όταν μας χρειαστούν.

Ας μη χρειαστεί να φτάσουμε στην τελευταία φράση του Νίμελερ για να καταλάβουμε την πρώτη.

Ας μη χρειαστεί να έρθουν να πάρουν εμάς για να αποφασίσουμε επιτέλους να μιλήσουμε.